ครูที่ศิษย์รัก: การให้คำปรึกษาที่เริ่มจากการรับฟังและเข้าใจชีวิตผู้เรียน

การเป็นอาจารย์ที่ปรึกษาที่ดีไม่ใช่เพียงการตอบคำถามเรื่องเรียน แต่คือการรับฟัง เข้าใจบริบทชีวิต และสร้างพื้นที่ที่นักศึกษากล้าพูดคุยอย่างไว้วางใจ

ผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้: อาจารย์กีรฉัตร วันช่วย ในกิจกรรม: VRU SK-Talk & Tips 1 วันที่ 18 พฤษภาคม 2569

บทนำ

บทบาทของอาจารย์ในมหาวิทยาลัยไม่ได้หยุดอยู่ที่การถ่ายทอดความรู้ในห้องเรียน แต่อาจารย์ยังเป็นที่ปรึกษา ผู้รับฟัง และผู้ช่วยประคับประคองนักศึกษาในช่วงเวลาที่ต้องตัดสินใจหรือเผชิญปัญหา

อาจารย์กีรฉัตร วันช่วย ถ่ายทอดหัวข้อ “ครูที่ศิษย์รัก: เทคนิคการให้คำปรึกษาแก่นักศึกษา” โดยชี้ให้เห็นว่าการให้คำปรึกษาที่ดีเริ่มจากความเป็นมนุษย์ ความเข้าใจ และการสร้างความสัมพันธ์ที่ผู้เรียนรู้สึกปลอดภัย

สาระสำคัญ

อาจารย์มีบทบาทอย่างน้อยสองมิติ คือบทบาทของผู้สอนและบทบาทของที่ปรึกษา ในฐานะผู้สอน อาจารย์ต้องออกแบบบรรยากาศการเรียนให้ผู้เรียนรู้สึกกล้าถาม กล้าพูด และรู้จักกันมากพอที่จะเรียนร่วมกันได้ ส่วนในฐานะที่ปรึกษา อาจารย์ต้องรับฟังปัญหาที่อาจกว้างกว่าการเรียน

ปัญหาของนักศึกษาอาจเกี่ยวข้องกับการจัดเวลา รายวิชา ความสัมพันธ์ในกลุ่ม ความกังวลส่วนตัว หรือสถานการณ์ชีวิตที่ส่งผลต่อการเรียน การให้คำปรึกษาจึงต้องไม่รีบตัดสิน แต่ควรเริ่มจากการฟังให้เข้าใจ แล้วช่วยชี้ทางเลือกที่เหมาะกับผู้เรียนแต่ละคน

ความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างอาจารย์กับนักศึกษาไม่ได้เกิดขึ้นในวันเดียว แต่เกิดจากความสม่ำเสมอ ความจริงใจ และท่าทีที่ทำให้นักศึกษากลับมาปรึกษาได้ แม้ปัญหานั้นจะไม่ใช่เรื่องในรายวิชาโดยตรง

แนวปฏิบัติที่ได้จากบทเรียน

• เริ่มชั้นเรียนด้วยการทำความรู้จักและสร้างบรรยากาศที่ผ่อนคลาย
• แยกให้ออกว่าเมื่อใดควรทำหน้าที่ผู้สอน และเมื่อใดควรทำหน้าที่ที่ปรึกษา
• รับฟังปัญหาด้วยความเข้าใจ ไม่ลดทอนความรู้สึกของนักศึกษา
• เป็นตัวอย่างในมิติที่อาจารย์สามารถเป็นแบบอย่างได้
• รักษาความต่อเนื่องของความสัมพันธ์ เพื่อให้นักศึกษากล้ากลับมาปรึกษา

การนำไปใช้

แนวคิดนี้สามารถนำไปใช้สร้างระบบดูแลนักศึกษาในระดับหลักสูตร เช่น ชั่วโมงพบอาจารย์ที่ปรึกษา แนวทางการรับฟังปัญหาเบื้องต้น ระบบส่งต่อกรณีที่ต้องการความช่วยเหลือเฉพาะทาง และกิจกรรมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างอาจารย์กับนักศึกษา