การทำงานเชิงพื้นที่ให้สำเร็จต้องเข้าใจปัญหาของพื้นที่ สร้างความสัมพันธ์กับภาคี และทำให้ทุกฝ่ายเห็นเป้าหมายร่วมที่เกิดประโยชน์ทั้งต่อชุมชนและมหาวิทยาลัย
ผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้: อาจารย์วราวุฒิ คำพานุช จากกิจกรรม: VRU SK-Talk & Tips 1 วันที่ 18 พฤษภาคม 2569
บทนำ
งานเชิงพื้นที่เป็นภารกิจสำคัญของมหาวิทยาลัยราชภัฏ เพราะเป็นพื้นที่ที่ความรู้ทางวิชาการต้องไปพบกับปัญหา ความต้องการ และศักยภาพของชุมชนจริง การทำงานลักษณะนี้จึงไม่สามารถสำเร็จได้ด้วยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง
อาจารย์วราวุฒิ คำพานุช ถ่ายทอดประสบการณ์เรื่อง “เทคนิคการทำงานเชิงพื้นที่/การสร้างภาคีเครือข่ายกับหน่วยงานภายนอก” โดยเน้นว่าความไว้วางใจ ความสัมพันธ์ และเป้าหมายร่วมคือฐานสำคัญของงานพื้นที่
สาระสำคัญ
การทำงานเชิงพื้นที่ต้องเริ่มจากการเข้าใจโจทย์ของพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการศึกษา อาชีพ เยาวชน การพัฒนาชุมชน หรือปัญหาเฉพาะของจังหวัด ความรู้ทางวิชาการจะมีคุณค่ามากขึ้นเมื่อถูกนำไปใช้ช่วยแก้ปัญหาที่พื้นที่ต้องการจริง
ภาคีเครือข่ายมีหลายระดับ ทั้งชุมชน โรงเรียน หน่วยงานรัฐ ภาคเอกชน และคนปฏิบัติงานในพื้นที่ การสร้างความร่วมมือจึงต้องอาศัยทั้งช่องทางที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการ บางครั้งการพบปะ พูดคุย หรือทำกิจกรรมร่วมกันช่วยสร้างความไว้วางใจได้มากกว่าการประชุมเพียงครั้งเดียว
ประเด็นสำคัญคือการทำให้ทุกฝ่ายเห็นประโยชน์ร่วมกัน หรือเกิดความสัมพันธ์แบบ win-win เมื่อพื้นที่ได้ประโยชน์ มหาวิทยาลัยก็ได้เรียนรู้ ได้พัฒนางานวิชาการ และได้สร้างภาพลักษณ์ของการเป็นสถาบันที่ทำงานเพื่อท้องถิ่นอย่างแท้จริง
แนวปฏิบัติที่ได้จากบทเรียน
- เข้าใจปัญหาและความต้องการของพื้นที่ก่อนออกแบบโครงการ
- สร้างความไว้วางใจกับผู้ปฏิบัติงานจริงในพื้นที่
- ประสานทั้งภาครัฐ เอกชน ชุมชน โรงเรียน และกลุ่มเป้าหมาย
- ใช้กิจกรรมร่วมและการพบปะอย่างต่อเนื่องเพื่อรักษาเครือข่าย
- ตั้งเป้าหมายร่วมที่ทุกฝ่ายเห็นคุณค่าและได้ประโยชน์
การนำไปใช้
บทเรียนนี้เหมาะสำหรับใช้พัฒนาคู่มือการทำงานบริการวิชาการและพันธกิจสัมพันธ์ เช่น แผนที่ภาคีเครือข่าย วิธีเตรียมตัวลงพื้นที่ แบบบันทึกปัญหาพื้นที่ และแนวทางติดตามผลลัพธ์ร่วมกับชุมชน
